Language of Description: Dutch
  1. Algemene Documentatie – algemeen.

    In deze algemene fiche van het bestand “Algemene Documentatie – Documentation Générale” sommen we relevante archiefstukken op die om verschillende redenen niet in een aparte fiche zijn opgenomen. R.184/tr.109.359/2 beslaat 9 ordners (1940-1944) en bevat fiches van Belgen (wellicht ook uit Polen afkomstige Joden) die voor de Organisation Todt moesten werken en verzekerd werden door de ziekenkas van OT West te Saarbrücken en Saarbrücken-Campagne. R.497/tr.31.259 (1944) bevat het register van aanklachten tegen het Devisenschutzkommando. In r.184/tr.87.542/89 (1940-1944) vinden we documenten op...

  2. Secretariaat van koningin Elisabeth.

    Relevant in het omvangrijke archief van het secretariaat van koningin Elisabeth is vooreerst de reeks briefwisseling (en andere stukken) betreffende “démarches de la reine en faveur d’Israélites” tijdens de bezetting – zie de nrs. 63 tot en met 84. Het gaat hier om briefwisseling met Joden (1942-1949), geklasseerd op familienaam, en om andere stukken zoals lijsten van vreemdelingen waarvoor uiteindelijk niets kon worden gedaan (nr. 84). We vinden ook briefwisseling terug met de Vereniging der Joden in België (nr. 64). Ook in de algemene briefwisseling is ongetwijfeld correspondentie terug t...

  3. Antwerps Joods Historisch Archief - Archief van Sylvain Brachfeld.

    Het ‘Antwerps Joods Historisch Archief – Archief van Sylvain Brachfeld’ is een uitzonderlijk diverse verzameling archief en documentatie. We noteren vooreerst het archiefmateriaal dat betrekking heeft op het privéleven van Sylvain Brachfeld en zijn familie. Het gaat o.a. om een omvangrijke reeks dossiers met briefwisseling en allerhande persoonlijke documenten (rijbewijzen, lidkaarten enz). Ten tweede vinden we onder de rubrieken “Antwerps Joods verleden” en “Belgisch Joods verleden” dossiers en losse stukken terug over de meest uiteenlopende onderwerpen betreffende het Jodendom en de Joods...

  4. Archief van het Centrum voor Economisch en Socio-Cultureel Onderzoek (CESCO) en Geschiedenis Socialistische Arbeidersbeweging Antwerpen (GESABA).

    In dit bestand vermelden we uit het onderdeel ‘Centrale der Arbeiders van de Voeding- en Hotelbedrijven van België’ het verslag (1975) van Jacob Holzer inzake de vereniging van Joodse arbeiders tijdens het interbellum (nr. 1.7/1). Nr. 2.10.1/6 bevat een uitnodiging [1938] voor een protestmeeting tegen het uitwijzen van 35 Joodse kinderen, georganiseerd door de communistische vluchtelingenorganisatie Vlaamse Volkshulp. In nr. 1.5./59 vinden we een dossier (ca. 1942-1948) met betrekking tot de diamantindustrie tijdens de bezetting (met vermelding van de plundering en deportatie van Joden). Te...

  5. Archief van Lydia Chagoll.

    Dit bestand bevat archiefmateriaal dat vooral dateert van de jaren vóór de samenwerking tussen Chagoll en Buyens. We noteren vooreerst allerlei persoonlijke documenten zoals privé-briefwisseling, diploma’s, stukken in verband met de studies van Chagoll enz. Verder heeft dit archiefbestand vooral betrekking op haar danscarrière – onder meer het Ballet Lydia Chagoll. Het bevat programma’s, notities, contracten met dansers, overeenkomsten met vb. de BRT/RTB, recensies van opgevoerde stukken, allerhande thematische dossiers (vb. over het opdoeken van het Ballet Lydia Chagoll in 1970) maar voora...

  6. Provincie Brabant. Provinciebestuur. Toezicht op kerkfabrieken. Dossiers van werken aan gebouwen voor de eredienst.

    In dit bestand vinden we twee dossiers terug. Vooreerst een dossier onder nr. 10, met briefwisseling van de orthodoxe israëlitische gemeenschap, inzake het verkrijgen van toestemming van de overheden voor het uitvoeren van verbouwingen aan de ondergrondse verdiepingen van de synagoge van de Kliniekstraat te Anderlecht, 1965-1967. Het dossier onder nr. 113 betreft de herstellingen van oorlogsschade aan de synagoge in Brussel (1946-1963); hierin vinden we voornamelijk briefwisseling maar ook stukken van eerder technische aard terug.

  7. Georges Theunis.

    Het archief van Georges Theunis bevat ten eerste correspondentie met een aantal notabelen van de Belgische Joodse gemeenschap - zoals bijvoorbeeld met Max Gottschalk (nr. 539) en Max Horn (nr. 544). Daarnaast vinden we ook briefwisseling terug met andere personen van Joodse afkomst (zie o.a. nrs. 602 en 631). Ten slotte zijn in het bestand ook een aantal dossiers bewaard betreffende de antisemitische vervolgingen in België en de Joodse vluchtelingen in neutrale en geallieerde landen – zie nr. 751 American Jewish Joint Distribution Committee, World Jewish Congress et Belgian Jewish Represent...

  8. Archief van het Ministerie van Openbare Werken. Bestuur Gesubsidieerde Werken en Wederopbouw. Dossiers van de werken gesubsidieerd door de Staat (Overdrachten 1974-1977).

    In dit bestand vinden we een dossier (dat de jaren 1941-1947 beslaat) met betrekking tot de bouw en vereffening van het arbeidskamp voor uitgewezen Joden in Overpelt – zie nr. 1317. Het dossier bevat onder andere eerder technische briefwisseling tussen een aantal administraties (het Rekenhof, diensten van het Ministerie van Wederopbouw, de gouverneur van de provincie Limburg) over de kwestie welke dienst voor het kamp bevoegd is, wie de eigenaar is van de inboedel, wat de staat van de inboedel is na de bevrijding, enz.

  9. Archief van de Nationale Bank van België met betrekking tot de na de Tweede Wereldoorlog uitgevoerde muntsanering.

    Relevant voor deze gids is voornamelijk de reeks dossiers in verband met de ruil, aangifte en neerlegging van biljetten door gerepatrieerden. Er zijn verschillende reeksen dossiers, variërend afhankelijk van het type dossier, de aard van de uiteindelijke beslissing, hoogte van het ingewisselde bedrag, … Het bestand bevat verschillende eigentijdse toegangen onder de vorm van lijsten (vb. op familienaam, op dossiernummer, …) en steekkaartensystemen, waardoor verschillende zoekstrategieën mogelijk worden. Merk op dat er enkel dossiers voorhanden zullen zijn voor degenen die daadwerkelijk Belgi...

  10. Archief van de Nationale Bank van België.

    Interessant voor economische geschiedenis zijn de kaartsystemen van Personenvennootschappen met Beperkte Aansprakelijkheid (nrs. 2004-2103, periode 1920-1957), Naamloze Vennootschappen (nrs. 2104-2156, periode 1880-1957), en Coöperatieve Vennootschappen (nrs. 2157-2176, periode 1900-1957) bijgehouden als documentatie. Het gaat om steekkaarten die verwijzen naar de in de Bijlagen van het Belgisch Staatsblad verschenen vennootschapsgegevens. Deze steekkaartensystemen zijn alfabetisch en thematisch (vb. banken, verzekeringsmaatschappijen, …) geordend. We noteren o.a. de steekkaartenbak “NV’s o...

  11. Directie van de bedrijfsorganisatie.

    Dit archief is van groot belang voor de studie van de economische (re)organisatie van de Belgische economie tijdens de bezetting. Het bestand bevat dossiers over de organisatie en het functioneren van de Bedrijfsorganisatie en de bedrijfsgroeperingen, over de toekenning van allerhande licenties, attesten en certificaten aan de verschillende Hoofdgroeperingen en Zelfstandige bedrijfsgroeperingen door de Duitse overheden. Daarnaast vinden we ook meer administratieve en juridische stukken terug, zoals regelgevende teksten, statuten en circulaires van de diverse groeperingen en de verslagen van...

  12. Algemeen Secretariaat. Overdracht 1992.

    Dit bestand bevat o.a. een aantal stukken met betrekking tot de omzetting en uitvoering van anti-Joodse bepalingen van de bezetter door het Ministerie van Financiën, zoals circulaires (nr. 27), dossiers met betrekking tot het verwijderen van Joodse ambtenaren in openbare dienst (nr. 391), maatregelen genomen tegen Joden (nrs. 402 en 416), arrestaties van Joden (nr. 520). Daarnaast vinden we ook dossiers terug in verband met de naoorlogse sekwestratie van Duitse overheidsorganen, bezettingsdiensten, bedrijven, …

  13. Papieren van de Eerste Minister Hubert Pierlot.

    Dit bestand, dat momenteel nog verwerkt wordt, bevat vooreerst correspondentie met verschillende Belgische persoonlijkheden – waaronder Herbert Speyer (jaren 1941-1942). In de reeksen thematische dossiers zijn eveneens een aantal relevante stukken terug te vinden. Ze hebben onder andere betrekking op de ondersteuning van Joodse vluchtelingen uit België door organisaties in Portugal en de hulp aan Joden door Aristides de Sousa Mendes, de Portugese ambassadeur in Bordeaux. Verder noteren we in de thematische dossiers ook andere interessante rapporten – zie vb. een rapport van Maurice Benedict...

  14. Archief Carl Requette.

    Het archief van Carl Requette, vereffenaar van het Belgische Commissariaat voor de Repatriëring, omvat onder andere algemene briefwisseling met internationale organisaties en andere landen met betrekking tot het terugbetalen van de kosten voor repatriëring. Daarnaast vermelden we nog de dossiers betreffende de praktische en financiële afhandeling van de repatriëring van burgers (waaronder Joden). Tenslotte zijn ook de dossiers van missies in verschillende Europese en niet-Europese landen relevant, evenals een aantal dossiers over betwistingen (zie vb. nr. 176 over de ‘affaire Kleefeld’ en n...

  15. Dienst van het Sekwester (Tweede Wereldoorlog). Hoofdbestuur.

    Enkele dossiers van dit archiefbestand hebben betrekking op de roof van Joodse goederen en vermogens door de Duitse overheden o.a. via de zgn. Verwalter. Nr. 198 bevat briefwisseling en andere stukken over het naoorlogse onderzoek van de plundering van Joods bezit, o.a. de zgn. Hüttemanrekeningen en de gedwongen verkoop van immobiliën en kunstwerken. Onder nr. 208 vinden we een dossier betreffende de Vereniging der Joden in België (met o.a. een gedetailleerd rapport over de VJB opgesteld door het Brussels parket). Daarnaast bevat het bestand een aantal reeksen (zoals de reeksen grootboeken,...

  16. Belgische Dienst voor Beheer en Liquidatie.

    Dit bestand bevat een aantal dossiers in verband met het vrijgeven van bezittingen en fondsen van personen die door de geallieerde mogendheden tijdens de oorlog in beslag waren genomen en onder (geallieerd, veelal Brits) beheer werden geplaatst. Relevant voor deze gids zijn de dossiers inzake Palestina. Het gaat om lijsten, correspondentie (o.a. met Britse diensten zoals het Trading with the Enemy Department), instructies, … inzake het deblokkeren van bezittingen van Belgische burgers in Palestina na de Tweede Wereldoorlog, opzoekingen om de eigenaren of hun erfgenamen terug te vinden, ... ...

  17. Jozef Cardijn.

    In dit bestand vinden we archiefstukken terug die getuigen van het verstoppen, door de Jeunesse Ouvrière Chrétienne (JOC), van tientallen Joodse kinderen gedurende de Tweede Wereldoorlog. Zie de nrs. 40, 48, 432, 480, 495 en 496. Het gaat o.a. om dossiers inzake contact met de pers naar aanleiding van Cardijns overlijden (o.a. briefwisseling met het Belgisch Israëlitisch Weekblad), rapporten van de Cures pour Adolescents débiles (de centra waar de Joodse kinderen ondergedoken zaten), rapporten over de JOC-activiteit tijdens de oorlog, … uit de periode 1940-1967.

  18. Algemeen Geneesherenverbond.

    In dit bestand vinden we twee dossiers “Médecins emprisonnés, déportés et décédés des suites des faits de guerre” (nr. 2578) en “Médecins victimes de la guerre” (nr. 2579), resp. voor de periode 1945-1946, 1948, 1957 en 1940-1945. Beide dossiers hebben betrekking op artsen, aangesloten bij het Algemeen Geneesherenverbond, die omwille van de antisemitische politiek van de bezetter vervolgd, gedeporteerd en/of vermoord werden. Het gaat om naoorlogse briefwisseling met aangesloten federaties en verenigingen, met het oog op het bekomen van meer informatie over de artsen die tijdens de oorlog zi...

  19. Papieren van Oscar Plisnier.

    Dit archief bevat stukken uit de ambtsperiode van Plisnier als lid en voorzitter van het Comité van Secretarissen-Generaal, en als Secretaris-Generaal van het Ministerie van Financiën, van Nationale Defensie en Buitenlandse zaken. Relevante stukken hebben betrekking op het protest van het Comité en/of Plisnier tegen de behandeling van Belgische Joden en/of Joodse ambtenaren (nrs. 32 en 274), stukken met betrekking tot de rekrutering en bezoldiging van Joodse ambtenaren (nrs. 256 en 260), en stukken over de anti-Joodse politiek van de bezetter (nr. 466). Daarnaast vinden we in het bestand ev...

  20. Algemene Documentatie – Limburg: provinciaal bestuur en gemeentebesturen.

    In dit bestand vinden we o.a. circulaires van het provinciebestuur van Limburg aan de burgemeesters, over de uit Antwerpen uitgewezen (niet-Belgische) Joden die zich verplicht in Limburg moesten vestigen (r.497/tr.142.546, periode 1940-1956). R.497/tr.150.172 (1941) bevat onder meer formulieren met berichten van verblijfsverandering van (Joodse) vreemdelingen van Antwerpen, Genk en andere Limburgse gemeenten, lijsten van uitwijkelingen in het kamp van Overpelt (1941) en Jodenregisters van enkele Limburgse gemeenten. Onder r.497/tr.150.635 (periode 1940-1958) vinden we registers van uitgewez...