Holding Institution: Noord-Hollands Archief
  1. Archief van de Arrondissementsrechtbank Amsterdam. 1940-1949

    In mei 1940 raakte Nederland bij de Tweede Wereldoorlog betrokken. De Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandse gebied, dr. A. Seyss-Inquart, beloofde bij zijn ambtsaanvaarding dat de Nederlandse rechtspraak onafhankelijk zou blijven. De secretaris-generaal van het departement van Justitie werd door de bezetter belast met de benoeming van de lagere leden van de zittende en staande magistratuur, terwijl benoemingen tot raadsheer in de Hoge Raad of in één der gerechtshoven en de benoemingen tot lid bij de parketten van deze colleges werd overgelaten aan de Rijkscommissaris voor het bezett...

  2. Archief van het Gemeentebestuur van Velsen (Gemeente Velsen), 1925-1975

    De voortekenen van de oorlog waren al vroeg zichtbaar in de gemeente. Al in 1938 werden militairen ingekwartierd in o.a. de buitenplaats Beeckestijn en werd het bij de aanleg van het Noorderbuitentoeleidingskanaal in 1925 ontstane kustfort IJmuiden in gebruik genomen. De Nederlandse overheid liet de monding van het Noordzeekanaal in mei 1940 blokkeren door schepen af te zinken. Voor kleinere schepen bleef de haven ondanks de blokkade wel toegankelijk. Kort na de Duitse inval probeerden vele mensen het land over zee te ontvluchten, onder meer via de haven van IJmuiden. Er waren weinigen die ...

  3. Nederlands Israëlitische Gemeente te Haarlem

    Het aantal Joden in Haarlem was eind 18e eeuw vrij klein; een telling in 1798 te Haarlem kwam op 131 uit. In de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw volgde een gestage groei. In 1941 was het ledencijfer van de kerkgemeente 925, waarvan 778 personen woonachtig waren in Haarlem en de overigen in Bloemendaal en Heemstede. De zorgwekkende toestand van de Joden in Duitsland en de toenemende agressie van de Duitse regering zullen hun schaduwen geworpen hebben op de Joodse gemeente. De Duitse inval ontnam velen de moed; het pad leidde nu onafwendbaar naar de ondergang. Steeds meer maatregelen we...

  4. Archief van het Provinciaal Bestuur, Openbare orde en Veiligheid, Gezondheid en Welzijn en bijbehorende commissies

    Aan het hoofd van het provinciaal bestuur staan de Provinciale Staten (PS) en de leden vertegenwoordigen de bevolking van de provincie. Kiesgerechtigde ingezetenen van de provincie kiezen hun representanten voor een periode van vier jaar. Het aantal leden van PS is afhankelijk van het inwoneraantal van de provincie. De Commissaris der Koning(in) (CdK) is voorzitter van de PS. De maandelijkse vergaderingen zijn openbaar. Door de deelname in commissies oefenen de leden invloed uit op de bestuurlijke besluitvorming en worden ze gehoord en gekend in door Gedeputeerde Staten te behandelen zaken....

  5. Gemeentebestuur van Zandvoort

    Zandvoort ontwikkelde zich in de eerste decennia van de 20ste eeuw een steeds grotere toeristische trekpleister. De oorlog maakte echter een einde aan deze voorspoedige ontwikkeling. De Ortskommandant van Haarlem liet verschillende verordeningen bekendmaken, waaronder inkwartiering, vordering van goederen, paarden en arbeidskrachten. 'Zomers Buiten' en ander percelen, waaronder het Grand Hotel, werden door de bezetter gevorderd. Op 23 mei 1942 werd de toegang tot het strand voor de gehele bevolking verboden en ook werd een verbod uitgevaardigd om voor de kust te vissen. Op 6 november 1942 w...

  6. Archief van de Parochie Sint Gregorius van Utrecht te IJmuiden

    Tijdens de mobilisatie wordt het Forteiland voor IJmuiden in volledige staat van paraatheid gebracht. In de Kanaalstraat wordt een rooms-katholiek Militair Tehuis ingericht. De hoofdonderwijzer van de Heilig Hartschool staat aan de leiding. In 1939 wordt, als eerste van een reeks vorderingen, de Jongensschool opgeëist door Defensie. Het verenigingsgebouw volgt snel. In juli 1940 wordt bericht ontvangen, dat de herstelkosten van beide gebouwen zullen worden vergoed. Daarna volgt een reeks van bepalingen en richtlijnen zoals over 'het niet mogen vlaggen op tot dusver gebruikelijke dagen, het ...

  7. Archief van het provinciaal bestuur. 1851-1943

    Aan het hoofd van het provinciaal bestuur staan de Provinciale Staten (PS) en de leden vertegenwoordigen de bevolking van de provincie. Kiesgerechtigde ingezetenen van de provincie kiezen hun representanten voor een periode van vier jaar. Het aantal leden van PS is afhankelijk van het inwoneraantal van de provincie. De Commissaris der Koning(in) (CdK) is voorzitter van de PS. De maandelijkse vergaderingen zijn openbaar. Door de deelname in commissies oefenen de leden invloed uit op de bestuurlijke besluitvorming en worden ze gehoord en gekend in door Gedeputeerde Staten te behandelen zaken....

  8. Gemeentebestuur van Heemstede

    In de oorlogsjaren werden veel joodse inwoners gedwongen naar Amsterdam te verhuizen. Zo was dat op 18 mei 1942 het geval met 92 joodse ingezetenen. Eén van de eerste georganiseerde verzetsgroepen in Nederland was in 1941 de groep rond Broeder Joseph en Henk Schoenmaker, die via een radio-installatie in contact stonden met Engeland. Als gevolg van verraad is deze groep opgerold en zijn zij en anderen gefusilleerd. Het verzetsmonument van Mari Andriessen aan de Vrijheidsdreef, een gedenkplaat in de Havenstraat en in het raadhuis en een verzetswijk, waarvan de straten zijn vernoemd naar verze...

  9. Archief van het Gerechtshof Amsterdam, 1940-1949

    Het gerechtshof in Amsterdam is gelijk met de andere vier gerechtshoven in Nederland (Leeuwarden, Arnhem, 's-Gravenhage en 's Hertogenbosch) in 1876 ingesteld ter vervanging van de Provinciale Gerechtshoven (het Provinciaal Gerechtshof in Noord-Holland was eveneens te Amsterdam gevestigd). Het gerechtshof in Amsterdam kreeg toen een rechtsgebied (ressort) , dat de arrondissementen Utrecht, Alkmaar, Haarlem en Amsterdam omvat. Het gerechtshof is belast met de rechtspraak in straf- rekest- en burgerlijke zaken, waarvan in eerste aanleg de vonnissen uitgesproken en de beschikkingen gegeven zij...

  10. Archief van het gemeentebestuur Bloemendaal (gemeente Bloemendaal), 1940-1988

    Op 14 mei 1940 capituleerde Nederland. Het gemeentebestuur kwam onder toezicht van de bezetter te staan. Op 17 juli 1941 was de laatste vergadering van de gemeenteraad. Op last van de Duitse bezetter werden de werkzaamheden van de raad stilgelegd. De bevoegdheden van de raad werden overgenomen door de burgemeester. Burgemeester Den Tex werd op 12 september 1941 geschorst uit zijn functie. Dit naar aanleiding van zijn onwelwillendheid ten aanzien van de uitvoering van de door de Duitse bezetter opgelegde verordeningen. Op 25 november werd de NSB-burgemeester J.W. Zigeler geïnstalleerd. De be...

  11. Archief van het Rijksmuseum en rechtsvoorgangers te Amsterdam

    In 1939 brak er voor het Rijksmuseum een trieste periode aan. Al sinds 1936 was er door Schmidt Degener bij het Ministerie van Onderwijs, Kunsten & Wetenschappen aangedrongen op maatregelen voor de bescherming van de kunstvoorwerpen tegen oorlogsgevaar. Het duurde echter tot in 1939, voordat er besluiten werden genomen. Op 25 augustus 1939 werd als gevolg van de gespannen situatie in Europa het Rijksmuseum voor publiek gesloten. Daarop kwam een omvangrijke operatie op gang om de belangrijkste kunstvoorwerpen naar veiliger oorden buiten Amsterdam te evacueren. Toen op 10 mei 1940 de Duit...

  12. Archief van de Kamer van Koophandel Amsterdam

    Nadat in 1918 de Handelsregisterwet werd aangenomen, waarbij de Kamers van Koophandel de registratie van ondernemingen ter hand namen, trad op 15 maart 1921 de Wet op de Kamers van Koophandel (Stb. 152) in werking. Hierbij werden de Kamers bij wet ingesteld en dus niet meer door gemeenten opgericht. Het lokale systeem werd vervangen door de instelling van 36 regionale Kamers, onder toezicht van de toenmalige minister van Handel, Arbeid en Nijverheid. De adviesfunctie bleef weliswaar intact, echter de belangrijkste taak kwam nu meer te liggen op het wetsuitvoerende, begeleidende en voorlicht...

  13. prof.dr. A.E. Cohen, collectie betreffende het Joods Lyceum in Haarlem

    De heer Cohen studeerde in Leiden geschiedenis met Nederlandse taal- en letterkunde als uitgebreid bijvak. Hij verwierf daarvoor lesbevoegdheid en is als leraar Nederlands en geschiedenis verbonden geweest aan het Joods Lyceum in Haarlem. In augustus 1941 werden de lagere en middelbare scholen door de Duitse bezetter 'gezuiverd'. Dit hield in dat alle joodse leerlingen van de scholen werden verwijderd. De gemeente Haarlem kreeg de opdracht om joodse kinderen uit Haarlem en omgeving apart onderwijs aan te bieden. In het gebouw Insulinde aan de Zijlweg 123 kwam een instelling voor lager onder...

  14. Archief van het Staatsvissershavenbedrijf

    De aanleg van het Noordzeekanaal in 1876 leidde tot het spontane ontstaan van een nieuwe vissershaven te IJmuiden. De aandacht van de overheid werd getrokken toen toenemende aantallen vissersschepen de toegang tot het Noordzeekanaal dreigden te verstoppen en de geregelde doorvaart van en naar Amsterdam in gevaar brachten. Om het kanaal te ontlasten werd daarom te IJmuiden, van overheidswege en als werk van openbaar nut, in 1896 een vissershaven met afslag aangelegd, die aanvankelijk geheel ten dienste stond van de particuliere vishandel. Onregelmatigheden op deze particuliere visafslag, waa...

  15. Archief van de Sociale Raad te Haarlem

    De Armenwet van 1912, die de organisatie van het armwezen regelt, geeft aan de gemeenten de mogelijkheid om het werk van de vele instellingen van weldadigheid te coördineren, door het instellen van een armenraad. Bij Koninklijk Besluit van 28 mei 1913 is er in Haarlem een armenraad opgericht. Iedere instelling van weldadigheid, die voorkomt op de lijst, bedoeld in artikel 3 van de Armenwet, kan een vertegenwoordiger in de armenraad aanwijzen, samen vormen zij de armenraad. De zittingsperiode van deze raad is vier jaar. Zeven maanden vóór het verstrijken van deze termijn, richt het bestuur v...

  16. Zuid- en Noord Spaarndammerpolder onder Velsen

    De Zuid- en Noord Spaarndammerpolder bestaat uit twee delen, ten zuidwesten van het Noordzeekanaal gelegen, ter weerszijden van Zijkanaal B. Deze polder werd in 1874 door de Amsterdamsche Kanaalmaatschappij uit de drooggemaakte gronden van het IJ verkocht. Beide delen waren met elkaar verbonden door een duiker onder Zijkanaal B en werden bemalen door een stoomgemaal in de Zuid Spaarndammerpolder. Dit gemaal diende reeds vanaf 1874 ook voor de bemaling van de naastgelegen polder Buitenhuizen onder Assendelft. Omdat de capaciteit van het gemaal niet voldoende bleek voor de gehele polder werd ...

  17. Gemeentepolitie te Beverwijk

    In 1870 werd de politie gevormd door één veldwachter die voor de nachtelijke rondes werd bijgestaan door twee nachtwachten of kleppermannen. Deze nachtwachten werden in 1875 vervangen door twee agenten van politie. In 1904 werd het korps weer uitgebreid met twee veldwachters die de openbare orde handhaafden. Vanaf 1930 bestond de gemeentepolitie uit 14 man. Na 1940 kwam er een tweede klerk bij. De twee veldwachters, voorheen onderdeel van de rijkspolitie van Wijk aan Zee en Duin, werden na de samenvoeging toegevoegd aan het Beverwijkse korps, het aantal kwam toen op 16 man. Na de bevrijding...

  18. Gemeentepolitie te Haarlemmerliede en Spaarnwoude

    Kleinere gemeenten hebben vrijwel nooit een eigen politieapparaat gehad, tenzij er bijzondere redenen voor waren. De gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude had alleen een gemeenteveldwachter, soms bijgestaan door hulpveldwachters. Als het erg moeilijk dreigde te worden, zoals bij de grote staking in 1904, kwamen een aantal militairen om te helpen de orde te handhaven. In de jaren tussen 1933 en 1950 was het handhaven van de openbare orde in al zijn facetten bepaald geen sinecure. Er was in die jaren dan ook een groter aantal politiefunctionarissen in de gemeente aan het werk. Veelvuldig wa...

  19. Gemeentebestuur van Aalsmeer

    Dit archief bevat de administratieve neerslag van de taken en activiteiten van het gemeentebestuur van Aalsmeer. Ook de series notulen van de Gemeenteraad, het College van B en W in de periode 1939-1941 en vanaf 1945 en volgende jaren, en de series met correspondentie kunnen relevant materiaal bevatten.

  20. Archief van de Joodse Ereraad te Amsterdam

    De Joodsche Eereraad was een orgaan dat na de Tweede Wereldoorlog de zuivering in Joodse kring uitgevoerd heeft. De Joodsche Eereraad werd eind januari, begin februari 1946 opgericht door de Contact-Commissie van de Joodsche Coördinatie-Commissies. Het doel van de Eereraad was een uitspraak te doen over iedere Jood wiens houding of gedrag tijdens de bezetting onverenigbaar was met de meest elementaire Joodse solidariteit. De Eereraad had geen andere sanctiemiddelen dan de publicatie van zijn uitspraken. De Eereraad behandelde zo'n twintig zaken, waarvan de zaak tegen Abraham Asscher en prof...