Archival Descriptions

Language of Description: Croatian close
Language of Description: Dutch close
Language of Description: Ukrainian close
Country: Belgium close
  1. “Geef ze een gezicht”-verzameling.

    In deze verzameling vinden we foto’s van Joden en Roma uit België en Noord-Frankrijk die tussen 1942-1944 gedeporteerd werden vanuit de Kazerne Dossin. Ze werden verzameld naar aanleiding van het project Geef ze een gezicht (2005-2009), ter voorbereiding van het boek Mecheln-Auschwitz. De foto’s zelf zijn afkomstig uit verschillende archieven, zoals de individuele vreemdelingendossiers, de collectie Relieken, privéverzamelingen, … De collectie bevat intussen al meer foto’s dan in het boek gepubliceerd werden.

  2. “Joden en vreemdelingen”.

    Dit bestand is cruciaal voor wat de reconstructie van de Jodenvervolging in de regio Antwerpen betreft. Het bevat hoofdzakelijk uitgaande en ingekomen briefwisseling van gouverneur Jan Grauls en zijn kabinet, met onder andere de verschillende gemeentebesturen in het arrondissement Antwerpen, de Feldkommandantur 675, de Feldkommandantur 520 en diverse organisaties (vb. het Rode Kruis), over onderwerpen zoals: het opstellen van de ‘vreemdelingenlijsten’ (o.a. lijsten met Joodse inwoners van diverse nationaliteiten), de uitwijzingsbevelen voor Joden, de Jodenverordeningen, de uitsluiting van J...

  3. 1ste afdeling.

    In dit bestand noteren we de volgende dossiers: 1996/72 b, nr. 921 “Joods-vijandige betogingen” (1941); 1996/72 b, nr. 931 “Protest tegen joden” (1941); 1996/132, nr. 992 “tandarts Jacques Coëlho (enige joodse tandarts in West- en Oost-Vlaanderen)” (1942). Mogelijk zijn ook de dossiers 1996/150, nr. 776 P “Politie der vreemdelingen 1934 tot februari 1940”; 1996/150, nr. 949 B “Politie der vreemdelingen – Bestuursmemoriaal juli 1941 tot juli 1943”; en 1996/152, nr. 1093 C “Vreemdelingenpolitie: verlenging en hernieuwing van bewijzen van inschrijving in vreemdelingenregister – verblijfsverand...

  4. 2de afdeling.

    In dit bestand noteren we enkele dossiers inzake de anti-Joodse politiek tijdens de Tweede Wereldoorlog. Nr. 2/20-9856/5 handelt over “richtlijnen betreffende vreemdelingen en Joden” (1939-1942). Dossier nr. 2/20-9553/1 bevat briefwisseling over de Jodenverordeningen, circulaires van de gouverneur (o.a. over Joodse werknemers in de provinciale, gemeentelijke en intercommunale administraties), een namenlijst van de in de provincie ingeschreven Joden, … (1941). Onder nummer 2/20-9572/1 vinden we briefwisseling en een circulaire over de nationaliteit vermeld op identiteitskaarten van Joden (19...

  5. 3de afdeling.

    In het deelbestand 1905-1925 noteren we, onder de rubriek “Afgescheiden erediensten”, het pak 5839 betreffende “algemene zaken” (1901-1922) met mogelijk relevant materiaal. Het pak nr. 5840 bevat een (sub)dossier nr. 20418 “Israëlitische eredienst” (1907-1912). In pak nr. 5841 vinden we eveneens twee (sub)dossiers in verband met de joodse eredienst in Oostende: nr. 87605 (periode 1886-1892) en nr. 10807 (1902-1904). In deelbestand 1926-1929 vinden we in pak 6434 twee relevante (sub)dossiers: nr. 20172 bevat weddestaten van o.a. de joodse geestelijken te Oostende (1907); nr. 33566 bevat even...

  6. [Section Fonds administratifs] Archives du Service du Personnel de la Ville de Bruxelles.

    In doos 1 van het deelbestand inzake het personeel tijdens de Tweede Wereldoorlog vinden we een dossier (nr. 2) terug over het personeel van de stad Brussel inzake het opstellen van het zgn. Jodenregister. Het gaat o.a. om stukken betreffende vacatures voor “agents temporaires”, een lijst van ca. 5000 Joden, een lijst van ambtenaren die het Jodenregister opgemaakt hebben maar ontslagen werden op 28 december 1940 (met opgave van redenen zoals “extreme traagheid”), … Vermoedelijk bevinden zich nog voor deze gids relevante dossiers in het bestand, gezien de inventarisatie op moment van schrijv...

  7. [Section Fonds administratifs] Assistance publique et affaires sociales.

    In dit bestand bevinden zich enkele nummers die betrekking hebben op de prix Aron-Samdam (uitgereikt sinds 1929) en de verdeling van de opbrengsten van de legaten door de stad Brussel. Het gaat om stukken in verband met het beheer van de legaten van Lucien en Marianne Aron-Samdam, en de selectie van kandidaten en begunstigden. Nr. 163 bevat de grootboeken (1961-1986), die o.a. de datum, naam van de begunstigde, en de grootte van het geschonken bedrag vermelden. Onder nr. 164 vinden we de inschrijvingsformulieren (voor 1975-1988), waarin o.a. naam, voornaam, adres, geboortedatum, … worden op...

  8. Administratie te Londen.

    Dit bestand (dat op moment van schrijven nog niet genummerd is) bevat een aantal dossiers in verband met de Jodenvervolging in België. Zie o.a. de dossiers “D123 Belgian refugees in Spain”, “German occupation” (met o.a. briefwisseling met Herbert Speyer in verband met de onwettelijkheid van de Duitse verordeningen) en “Problem of Jews” (inzake het programma van het American Jewish Congress dat toen ook Belgische medewerkers had).

  9. Afdeling 6A.

    Onder nr. 20212 vinden we stukken met betrekking tot de Joodse gemeenschap te Gent. Het bevat onder andere: begeleidende briefwisseling van budgetten van de Joodse gemeenschap in Gent (1912-1931); rekeningen “van klerk tot meester” van de erfgenamen Jacques Jacobs, schatbewaarder van de Joodse gemeenschap in Gent, aan Henri Heyman en briefwisseling over de goedkeuring van de eindrekening van Heyman (1920-1934); rekeningen (1931-1940, 1962-1963, 1972-1978) en budgetten (1931-1942, 1962-1966, 1973-1978) van de synagoge in Gent; een brief van secretaris-generaal Romsee aan de provinciegouverne...

  10. Algemeen Geneesherenverbond.

    In dit bestand vinden we twee dossiers “Médecins emprisonnés, déportés et décédés des suites des faits de guerre” (nr. 2578) en “Médecins victimes de la guerre” (nr. 2579), resp. voor de periode 1945-1946, 1948, 1957 en 1940-1945. Beide dossiers hebben betrekking op artsen, aangesloten bij het Algemeen Geneesherenverbond, die omwille van de antisemitische politiek van de bezetter vervolgd, gedeporteerd en/of vermoord werden. Het gaat om naoorlogse briefwisseling met aangesloten federaties en verenigingen, met het oog op het bekomen van meer informatie over de artsen die tijdens de oorlog zi...

  11. Algemeen Secretariaat. Overdracht 1992.

    Dit bestand bevat o.a. een aantal stukken met betrekking tot de omzetting en uitvoering van anti-Joodse bepalingen van de bezetter door het Ministerie van Financiën, zoals circulaires (nr. 27), dossiers met betrekking tot het verwijderen van Joodse ambtenaren in openbare dienst (nr. 391), maatregelen genomen tegen Joden (nrs. 402 en 416), arrestaties van Joden (nr. 520). Daarnaast vinden we ook dossiers terug in verband met de naoorlogse sekwestratie van Duitse overheidsorganen, bezettingsdiensten, bedrijven, …

  12. Algemene Diamantbewerkersbond van België.

    We vermelden hier in de eerste plaats de twee ledenboeken, die een uitzonderlijke bron vormen voor de sociale geschiedenis van de diamantsector of genealogisch onderzoek. Het gaat om registers waarin leerling-diamantbewerkers werden ingeschreven, met vermelding van naam en familienaam, geboortedatum en –plaats, woonplaats, werkgever bij wie men in de leer ging, … Bij nagenoeg alle namen staat in de boeken eveneens een foto ingeplakt. Nr. 29.86 heeft betrekking op inschrijving van leerlingen bij “fabrieken niet in regel” (1932-1935); het tweede register onder nr. 29.87 betreft leerlingen ing...

  13. Algemene Documentatie – algemeen.

    In deze algemene fiche van het bestand “Algemene Documentatie – Documentation Générale” sommen we relevante archiefstukken op die om verschillende redenen niet in een aparte fiche zijn opgenomen. R.184/tr.109.359/2 beslaat 9 ordners (1940-1944) en bevat fiches van Belgen (wellicht ook uit Polen afkomstige Joden) die voor de Organisation Todt moesten werken en verzekerd werden door de ziekenkas van OT West te Saarbrücken en Saarbrücken-Campagne. R.497/tr.31.259 (1944) bevat het register van aanklachten tegen het Devisenschutzkommando. In r.184/tr.87.542/89 (1940-1944) vinden we documenten op...

  14. Algemene Documentatie – Association des Juifs en Belgique.

    In dit bestand vinden we archiefdocumenten gevormd door de Vereniging der Joden in België/Association des Juifs en Belgique, en afkomstig van o.a. de VJB/AJB zelf, het auditoraat-generaal, Salomon Ullmann, … Het gaat onder andere om notulen van de verschillende bestuursorganen zoals het Comité Directeur (r.497/tr.146.666, periode 1942-1943) en het Comité Local de Bruxelles (r.497/tr.206.891 en r.715/tr.248.745, periode 1941-1943) en van gezamenlijke vergaderingen (r.497/tr.202.700 en r.715/tr.248.745, voor 1943-1944); rapporten over de financiële situatie en de activiteiten van het Comité L...

  15. Algemene Documentatie - Comité de Défense des Juifs (1942?-1944)/Aide aux Israélites Victimes de la Guerre (1944-1961)/Service Social Juif (1961-…).

    Dit bestand bestaat uit gemengd archief van de JVC-CDJ/AIVG/SSJ en de DGOS/DGVG. De map “Bijoux: documentation A.I.V.G.” (Nefors nr. 3743)(1949) bevat correspondentie (met o.a. adressenlijsten) tussen de AIVG, ORE/DER en de DGOS/DGVG in verband met teruggevonden juwelen. In r.123/tr.60.000 – 175.999 (1941-1962) noteren we o.a. de correspondentie van de AIVG met de Dienst Oorlogsslachtoffers, vertalingen van brieven van de Dienststelle Westen van Rosenberg, lijsten van Joden die gewerkt hebben voor de OT in Frankrijk, … Ook in r.123/tr.1 – 59.999 (1945-1950) vinden we briefwisseling tussen d...

  16. Algemene Documentatie – Concentratiekampen.

    Vooreerst vermelden we de omvangrijke verzameling documenten in verband met voornamelijk Duitse maar ook Franse, Nederlandse, Italiaanse, Belgische, … concentratie-, vernietigings-, interneringskampen en gevangenissen. Het gaat o.a. om de kampen Auschwitz, Bergen-Belsen, Buchenwald, Natzweiler, Dachau, Mittelbau-Dora, Flossenburg, Lublin-Majdanek, Mauthausen, Neuengamme, Ravensbrück en Sachsenhausen. Over Buchenwald zijn de meeste documenten voorhanden. De (onvolledige) reeksen bevatten lijsten van gestorven, vermiste, overgeplaatste, gerepatrieerde, … gevangenen maar ook (eind)rapporten ov...

  17. Algemene Documentatie – Dossinkazerne Mechelen.

    Dit bestand bevat voornamelijk de originele (soms na de oorlog geannoteerde) registers van de 28 transporten die vanuit de Dossinkazerne vertrokken naar Duitse concentratie- en vernietigingskampen. Het gaat in het bijzonder om transporten “I” tot en met “XXVI”, en om de zogenaamde “Z”-transporten (van Turkse en Hongaarse Joden en van Roma). Daarnaast vinden we ook andere documenten zoals Duitse lijsten van deze transporten, lijsten van niet-transporteerbare zieken, (naoorlogse) lijsten van de ontsnapten van het XXste transport, nota’s over het XXste transport, AIVG-fiches en een notitieboek...

  18. Algemene Documentatie – Fonds Majestic.

    In dit bestand zitten (hoofdzakelijk afdrukken van gemicrofilmeerde) stukken uit het archief van de Militärverwaltung in Belgien und Nordfrankreich. De ordner “inventaire archives Majestic” (Nefors nr. 1332) bevat nota’s van het DGOS/DGVG evenals overzichten van de documenten van dit bestand. R.184/tr.77.146 beslaat 12 ordners en handelt onder andere over anti-Joodse maatregelen, de Belgische economie (vb. de lederindustrie), gedwongen tewerkstelling in Frankrijk en Duitsland (o.a. voor de Organisation Todt), verdrijving van vreemdelingen uit de kuststreek, opsporing van verdachte personen,...

  19. Algemene Documentatie – Fonds Marburg.

    Dit bestand bevat (kopies van) archiefdocumenten afkomstig van de Militärsbefehlshaber in Belgien und Nordfrankreich. Vertalingen in het Frans zijn voorhanden, geklasseerd op film- en (microfilm)kopienummer. We vinden in het bestand voornamelijk stukken afkomstig van de economische afdeling – Gruppe VII Arbeitseinsatz und Sozialwesen, inzake rekrutering en (al dan niet gedwongen) tewerkstelling van Belgen en vreemdelingen in Duitsland en noord-Frankrijk. Enkele ordners zijn specifiek relevant voor deze gids. R.184/tr.54.051 (1941-1944) handelt o.a. over anti-Joodse maatregelen en verordenin...

  20. Algemene Documentatie – Fonds Ondergedoken Kinderen.

    In dit bestand vinden we zowel de originele registers (de schriften), fiches als steekkaartensystemen gebruikt door de JVC-CDJ tijdens en na de Tweede Wereldoorlog om de groep Joodse kinderen die door toedoen van de organisatie bij diverse instellingen en privé-personen verborgen waren, te beheren, hen te identificeren en terug te vinden. Soms vinden we ook briefwisseling terug o.a. over de restitutie van de schriften waarin deze registers zijn opgemaakt. In de registers vinden we (afhankelijk van het soort schrift) doorgaans de volgende informatie: schuilnaam, echte naam en geboortedatum v...